Als mens zijn we vooral op ons eigenbelang gericht… toch? 

Door Wendy

Via EdX volg ik een Massive Open Online Course (MOOC) van de universiteit van California, Berkeley: “The Science of Happiness”. De cursus bestaat uit 8 hoofdstukken of thema’s en op basis van ieder thema deel ik graag wat ik heb geleerd. Ik hoop van harte dat die kennis jullie ook VOORUIT helpt op weg naar meer inzicht en, natuurlijk, meer geluk. Dit is het vierde deel: Wat kunnen samenwerking, of coöperatie, en vergeving voor jouw geluk betekenen?

 

Coöperatie in de praktijk

Samenwerken aan een gezamenlijk doel met wederzijds voordeel, dat is de definitie van coöperatie. Op basis van deze definitie zou je al kunnen bedenken dat het deel uit maakt van onze evolutie; het leidt tot wederzijds voordeel. Ook in de dierenwereld zien we veel samenwerking terug. Denk aan de “snelwegen” van mieren en aan het feit dat kleine visjes de parasieten uit de mond van grote vissen eten. Zo zijn er nog heel veel meer voorbeelden van samenwerking bij dieren te vinden. Coöperatie helpt bij het overleven van de soort het is dus onderdeel van wie we zijn.

Ook coöperatie kent weer een fysieke kant. Samenwerken activeert het beloningssysteem en het pleziercentrum in ons brein; het levert dus positieve emoties op. Opnieuw blijkt ook dat als we instinctief reageren, we meer bereid zijn samen te werken, dan wanneer we er eerst eens uitgebreid over nadenken.

 

Uit onderzoek blijkt dat in sociale netwerken waarin veel wordt samengewerkt, mensen gezonder zijn en langer leven en dat resultaten, bijvoorbeeld op school, beter zijn. Van Machiavellisten (mensen die puur voor hun eigenbelang gaan) is vastgesteld dat zij zich geïsoleerd voelen, veel stress hebben, minder gelukkig zijn en dat ze hun doel (meer macht) niet behalen.

 

Een specifiek spel, het “Prisonersdilemma” spel, wordt vaak gespeeld in test- en onderzoeksituaties. In dit spel kan je je coöperatief opstellen óf voor je eigenbelang gaan. Het loont om voor je eigenbelang te gaan, behalve als je tegenspeler dat óók doet. Uiteindelijk bleek de “tit for tat” strategie de beste strategie. Hierbij is jouw eerste zet coöperatief. Daarna kopieer je telkens het gedrag van je tegenstander. Deze strategie wordt als eerlijk gezien, doordat hij gemakkelijk te doorgronden is. Ook is het vergevingsgezind; zodra de ander zich coöperatief toont, na voor zichzelf te zijn gegaan, doe jij dit ook. Coöperatief gedrag, maar ook transparantie en vergevingsgezindheid  ervaren wij als prettig.

 

Weer vriendjes?

Conflict hoort bij mens zijn. Gelukkig hebben we ook geraffineerde manieren aangeleerd om het proces van verzoening te starten. Vaak zonder het zelf bewust door te hebben, laten we de ander in een conflict of ruzie zien dat we ons schamen, door te blozen, ons hoofd wat zijwaarts te bewegen of een bijzonder spijt-glimlachje te laten zien. Allemaal signalen waarmee we ons kwetsbaar en bescheiden opstellen en die ervoor zorgen dat de ander meer open voor ons staat en waarmee we betrouwbaar over komen. Bijna exact zoals apen dat doen.

 

Een andere manier om een stap naar mogelijke verzoening te zetten is om je te verontschuldigen. Zowel bij de dader als bij het slachtoffer zorgt een goede, oprechte verontschuldiging voor een grotere mentale gezondheid en meer positieve emoties. Máár dan moet de verontschuldiging wel aan een aantal voorwaarden voldoen:

  • Spijt, schaamte en nederigheid tonen, omdat je weet wat je de ander hebt aangedaan;
  • Erkenning van het misdrijf of de “slechte daad”;
  • Een oprechte uitleg (geen smoesjes, vaagheid of uit de weg gaan van verantwoordelijkheid);
  • Compensatie of reparatie aanbieden.

Een goede, oprechte verontschuldiging kan ingezet worden op allerlei niveaus (persoonlijk, organisatie, nationaal) en versterkt de relatie en de samenwerking en daarmee ook weer ons welzijn en positieve emoties.

 

Ben jij wraakzuchtig of vergevingsgezind?  

De mens heeft twee methodes voor het oplossen van de situatie waarin je (ernstig) benadeeld bent door een ander: wraak of vergeving. Beiden hebben we altijd al gebruikt en beiden behoren tot onze natuur. Het is vooral de omgeving die maakt of we voor de één of de ander kiezen. In een omgeving met veel misdaad en chaos, weinig politie activiteit, een zwakke overheid en waar het leven in het algemeen gevaarlijk is, kiezen mensen eerder voor wraak. Dáár waar mensen afhankelijk zijn van samenwerking in netwerken en waar de politie en justitie betrouwbaar zijn, zien we veel meer vergeving. Zorgen voor meer vergeving dan wraak in de wereld, is dus vooral een kwestie van het verbeteren van de omstandigheden.

 

Om maar direct heel duidelijk te zijn, beginnen we met wat vergeving niet is. Het is niet het goedkeuren van wat is gedaan. Het leidt niet per definitie tot verzoening. Het is niet het toestaan van herhaling. Het gaat niet om de dader, maar om het slachtoffer en het is niet iets dat je zo maar even doet. Wat is het dan wel? Het is de acceptatie van wat je is aangedaan. Het vermindert je neiging tot straffen of wraak nemen. Het maakt dat je minder de neiging hebt de dader uit de weg te gaan en vergroot de compassie naar die dader. Het vergeven van degene die je iets misdaan heeft leidt tot minder stress, meer bevrediging in het leven, meer positieve emoties en minder ziekte. Je stapt er mee uit de woede en frustratie die je gevangen houden. Al met al vergroot het dus in sterke mate je geluk. Dit geldt zeker ook binnen relaties: als binnen een relatie beide partijen wrok los kunnen laten en kunnen vergeven, wordt de relatie veel duurzamer en gelukkiger.

 

Volgens Frederic Luskin, een specialist op het gebied van vergeving, is de essentie van vergeving veerkrachtig zijn wanneer het niet gaat zoals je zou willen; met een “nee” kunnen omgaan, wanneer je “ja” had verwacht of gewild in het leven. Vergeven is vooruit kunnen met je eigen leven, met een open hart en onbevooroordeeld door wat er gebeurd is. Het is niet gemakkelijk en ook niet zomaar even gepiept. Toch is het de moeite waard om hiermee aan de slag te gaan, als er iets te vergeven is in jouw leven. Je doet het uiteindelijk voor jouzelf.

 

Bouwen aan vertrouwen

Vertrouwen is de sleutel tot coöperatie en verzoening en daarmee dus ook tot geluk. Maar ja, hoe doe je dat dan, vertrouwen? Uit onderzoek blijkt dat op een correcte manier aanraken het vertrouwen sterk bevordert. Bijvoorbeeld in sportteams is gebleken dat binnen teams waarin de leden veel high fives, fist-bumps, chest-bumps en armklemmen doen, het vertrouwen in elkaar en ook het succes als team beduidend groter is. Verder is je taalgebruik van groot belang. Welke woorden kies je om een boodschap over te brengen? In een onderzoek werd één en hetzelfde spel de ene keer het Wall Street spel genoemd en de andere keer het Gemeenschap spel. In het Wall Street spel ging de meerderheid van de deelnemers voor eigenbelang, terwijl men in het Gemeenschap spel meer koos voor vertrouwen in de ander en coöperatie.

Ook een grotere bekendheid met de ander vergroot vertrouwen. Daarom is het bijvoorbeeld bij een vergadering met onbekenden best een goed idee om eerst een kort voorstelrondje te doen. Verder vinden we het prettig als we er op kunnen vertrouwen dat onbetrouwbaar gedrag wordt bestraft en wordt ons vertrouwen groter als we een snufje oxytocine (het bekende feel good hormoon) toegediend krijgen. Bij vertrouwen komt oxytocine vrij, en door oxytocine vertrouwen we meer; het is een mooie cirkel.

 

Binnen je romantische relatie is vertrouwen in elkaar fundamenteel; niet alleen wil je er op kunnen vertrouwen dat je partner je trouw is, maar ook dat hij of zij er voor je wil zijn, respect voor je heeft enz. Het vertrouwen, zeker ook binnen de romantische relatie, is een heel bouwsel bestaande uit alle momentjes waarin je je naar elkaar toe kunt keren en er voor elkaar kunt zijn. Door je van de af te keren en je af te sluiten én dat gedrag te herhalen, kunt je het bouwsel afbreken. Ik hoef hierbij vast niet te benoemen, wáár je gelukkiger van wordt.

De volgende keer, in deel 5, gaan we het hebben over wat mindfulness voor jouw geluk kan betekenen.

Oefeningetje:

“8 Essentials when forgiving” (8 essentiële zaken bij vergeving):

Maak een lijst van de mensen die je iets hebben gedaan. Benoem de minst pijnlijke van deze (mis-) daden. Neem de tijd om te voelen wat er te voelen is. Wanneer je besluit te gaan vergeven, probeer dan eens te bedenken wat er bij de dader mogelijk toe heeft geleid jou iets aan te doen. Let op of je misschien een flardje compassie kan voelen voor jouw dader. Is er een klein gebaar dat naar de dader kan maken (een glimlach, een brief …)? Om af te sluiten denk je opnieuw naar over de misdaad en over wat het je mogelijk gebracht heeft. Vervolgens kan je verder met de volgende op je lijstje.

 

Pin It on Pinterest