Wat is geluk? En word je er wel gelukkig van, als je er naar op zoek gaat?

door Wendy

Via EdX volg ik een Massive Open Online Course (MOOC) van de universiteit van California, Berkeley: “The Science of Happiness”. De cursus bestaat uit 8 hoofdstukken of thema’s en op basis van ieder thema deel ik graag wat ik heb geleerd. Ik hoop van harte dat die kennis jullie ook VOORUIT helpt op weg naar meer inzicht en, natuurlijk, meer geluk. Allereerst: wat is geluk eigenlijk?

 

Wat ís nu geluk?

Geluk, zoals wij er nu over praten is een relatief jong concept. Pas eind 17e eeuw, begin 18e eeuw begon men geluk te zien als iets wat je kan en mag nastreven, iets waar je misschien zelfs wel recht op hebt. Voor die tijd speelde het idee van geluk langere tijd helemaal geen rol. Waarschijnlijk was men te druk met overleven en vasthouden wat van hem was?

Als we nog verder terug gaan in de tijd, de tijd van de grote Griekse en Chinese denkers, was geluk wel een onderwerp. Alleen spraken zij niet over geluk in de zin van een recht. Voor hen was geluk veelal meer het resultaat van een deugdzaam bestaan waarin men hard werkt om te doen wat juist is, niet alleen voor zichzelf, maar juist ook voor een ander. Zouden ze daarmee misschien wel op het juiste spoor gezeten hebben?

 

Om iets te kunnen onderzoeken, heb je eerst een definitie nodig; wat is het precies dat je gaat onderzoeken. Binnen de cursus wordt er gewerkt met de volgende definitie van geluk:

“De ervaring van plezier, tevredenheid of positief welzijn gecombineerd met het gevoel dat het leven goed, betekenisvol en de moeite waard is”.

 

De mate waarin je je gelukkig voelt, blijkt onder andere afhankelijk  van hoe je geluk definieert. Mensen die geluk puur zien als een continue staat van vreugde en plezier, bijvoorbeeld. Zij zullen al snel denken dat ze niet gelukkig zijn, omdat er zich in ieders leven situaties voor doen die tot andere emoties leiden. Hoe je iets definieert maakt dus veel verschil in hoe je je erbij voelt. Ik denk dan ook aan bijvoorbeeld onze eigen definities van succes of zelfs van onszelf. Misschien de moeite waard om eens over na te denken; klopt je eigen definitie? Is deze reëel?

Werken aan geluk

Terug naar geluk. Is dat nu iets waar we aan moeten werken? Ja!, zo blijkt uit onderzoek. Naarmate we ons gelukkiger voelen, hebben we sterkere relaties, zijn we creatiever en innovatiever, zijn we gezonder en leven we langer. Dat is niet alleen goed voor onszelf, maar ook voor onze eventuele werkgever en zelfs voor het hele land.

Toch moeten we geluk ook weer niet te hard nastreven. Ten eerste doen er zich in het leven veel situaties voor waarbij gelukkig zijn niet van toepassing is. Je mag ook gewoon soms boos, verdrietig, angstig of gefrustreerd zijn. Verder kent geluk ook vormen, zoals manisch zijn en (te grote) trots voelen, die niet zo goed voor je zijn. En een te groot geluksgevoel kan ervoor zorgen dat je roekeloos en juist minder creatief wordt. De belangrijkste reden, echter, om geluk vooral niet te hard na te jagen is het feit dat je daar ongelukkig van wordt.

Zoals John Stuart Mill (een Engelse filosoof en econoom uit begin 19e eeuw) zei: “Ask yourself whether you‘re happy and you cease to be so” (vraag jezelf af of je wel gelukkig bent en je houdt op gelukkig te zijn). Navelstaren, je volledig focussen op jezelf en je eigen emoties, heeft in mijn ervaring nog nooit iemand blijer gemaakt.

Hoe doen we dat?

Hoe dan wel? We willen wel werken aan ons geluk, maar niet te hard. Hoe pakken we dat aan? Lahnna Catalino beschrijft in haar scriptie “A better way to pursue Happiness” een effectieve manier om gelukkiger te worden. Zij noemt het “prioritizing positivity” (positiviteit de prioriteit geven). dit doe je door:

  • Te letten op wat je dóet, niet in eerste instantie op hoe je je vóelt;
  • Laat het idee van continu gelukkig willen zijn los;
  • Reflecteer op de dingen die je blij maken of een goed gevoel geven (voor velen betekent dit juist iets voor een ander doen);
  • Plan die dingen die je blij maken of een goed gevoel geven in, in je dagelijkse bestaan.

 

 

Belangrijk om je te realiseren is dat het niet eenvoudig is om gelukkig(er) te worden. Volgens onderzoek ligt 50% van onze geluk-ervaring al vast in onze genen en 10% is omgevingsafhankelijk, dus blijft er maar 40% over waar je echt invloed op uit kan oefenen. Daar komt nog bij dat we het hier hebben over eigenschappen en die zijn alleen te veranderen als je consequent bent en een lange adem hebt. Verder hebben we ook nog de neiging verkeerd in te schatten wát ons nu precies gelukkig maakt. Even een steuntje in de rug: geld maakt echt geen verschil meer boven een comfortabel inkomen en ook materiele zaken (bezittingen) zorgen niet voor een duurzaam gevoel van gelukkig zijn.

Ik wil je niet afschrikken door te vertellen dat het niet gemakkelijk is om iets te veranderen in je ervaring van geluk. Ik wil je juist een hart onder de riem steken voor als het niet zo snel lukt als je gedacht had; dat is dus helemaal niet raar.

 

In de blogs die nog gaan komen vertel ik over allerlei zaken die volgens onderzoek invloed hebben op ons geluksgevoel. Zo komen sociale connecties, compassie, vergeving, mindfulness, denkgewoonten en dankbaarheid nog aan de orde. Om een tipje van de sluier op te lichten: wij schijnen gemiddeld genomen daadwerkelijk blijer te worden van iets voor een ander doen en van het gevoel zinvol bezig te zijn. En daarmee zijn we weer terug bij die Chinese en Griekse denkers van zo’n 2500 jaar geleden. Zo gek waren die nog niet…

Oefeningetje:

Schrijf eens één week lang iedere avond drie gebeurtenissen of momentjes op waar je blij van werd die dag en waarom je daar blij van werd, al was het maar voor heel even. Aan het einde van die week neem je je lijstjes nog eens door. Ten eerste blijkt die K-dag soms toch lichtpuntjes te hebben; altijd goed om je te realiseren. En ten tweede geeft het je inzicht in wat jou nu écht blij(er) maakt. Doe dit af en toe eens een weekje; als je het continu doet verflauwt het positieve effect.

Lees hier deel 2